वय, अधिवास आणि राष्ट्रीयत्व प्रमाणपत्र (Domicile Certificate) — १५ वर्षांचा पुरावा, नियम व स्वयंघोषणापत्र

वय, अधिवास आणि राष्ट्रीयत्व प्रमाणपत्र : संपूर्ण माहिती आणि नियमावली

महाराष्ट्रात कोणत्याही शासकीय किंवा अनुदानित महाविद्यालयात प्रवेश घेण्यासाठी (उदा. इंजिनिअरिंग, एमबीबीएस, कृषी, पॉलिटेक्निक, आयटीआय), तसेच महाराष्ट्र लोकसेवा आयोग (MPSC), पोलिस भरती, तलाठी भरती किंवा जिल्हा परिषद भरतीमध्ये राज्य शासनाच्या आरक्षणाचा व कोट्याचा लाभ घेण्यासाठी 'वय, अधिवास आणि राष्ट्रीयत्व प्रमाणपत्र' (Age, Nationality and Domicile Certificate) हे सर्वात महत्त्वाचे कागदपत्र आहे. हे प्रमाणपत्र सिद्ध करते की नागरिक हा भारताचा नागरिक असून महाराष्ट्रात त्याचा अधिवास (कायमस्वरूपी वास्तव्य) आहे.

१. अधिवास प्रमाणपत्राची मूलभूत अट : १५ वर्षांचे वास्तव्य

महाराष्ट्र शासनाच्या महसूल विभागाच्या नियमांनुसार, अर्जदाराचा अथवा त्याच्या पालकांचा महाराष्ट्रात सलग १५ वर्षे वास्तव्याचा पुरावा असणे कायदेशीररीत्या बंधनकारक आहे. हा १५ वर्षांचा कालावधी सिद्ध करण्यासाठी खालीलपैकी सलग नोंदी ग्राह्य धरल्या जातात:

• सलग शैक्षणिक पुरावे: पहिली ते दहावी/बारावीपर्यंत महाराष्ट्रातील मान्यताप्राप्त शाळेत शिकल्याचा दाखला किंवा शाळा सोडल्याचा दाखला (TC/LC).
• रहिवासी नोंदी: सलग १५ वर्षे जुने रेशन कार्ड (नाव नोंद असलेले) किंवा जुनी मतदार यादीतील नोंद.
• मालमत्ता किंवा घरपट्टी: स्वतःच्या अथवा पालकांच्या नावावर गेल्या १५ वर्षांपासून असलेली ग्रामपंचायत घरपट्टी किंवा महानगरपालिका मालमत्ता कर पावती.
• पालकांचे अधिवास प्रमाणपत्र: जर अर्जदार १८ वर्षांखालील (अल्पवयीन) असेल, तर त्याच्या वडिलांचे अधिवास प्रमाणपत्र हे मुलाच्या अधिवासासाठी प्रमुख आधार ठरते.

२. 'राष्ट्रीयत्व' (Nationality) कसे सिद्ध होते?

अधिवास प्रमाणपत्रासोबतच 'भारतीय राष्ट्रीयत्व' प्रमाणित केले जाते. यासाठी शाळा सोडल्याच्या दाखल्यावर (School Leaving Certificate) 'भारतीय' (Indian) अशी नोंद असणे किंवा अधिकृत पारपत्र (Passport) / निवडणूक ओळखपत्र जोडणे पुरेसे असते.

३. आवश्यक कागदपत्रांची संपूर्ण चेकलिस्ट

४. विवाहित महिलांसाठी विशेष नियम

विवाहानंतर इतर राज्यातून महाराष्ट्रात आलेल्या किंवा महाराष्ट्रातीलच एका जिल्ह्यातून दुसऱ्या जिल्ह्यात गेलेल्या महिलांसाठी खालील पुरावे लागतात:

1. विवाह नोंदणी प्रमाणपत्र (Marriage Certificate) किंवा राजपत्रातील (Gazette) नाव बदलाची प्रत.
2. पतीचा महाराष्ट्रातील १५ वर्षांचा रहिवासी पुरावा किंवा पतीचे स्वतःचे अधिवास प्रमाणपत्र.
3. माहेरचा शाळा सोडल्याचा दाखला व सासरकडील चालू रेशन कार्ड.

५. स्वयंघोषणापत्राचे महत्त्व

अधिवास दाखल्यासाठी अर्ज करताना अर्जदाराला लेखी ग्वाही द्यावी लागते की, "मी भारताचा नागरिक असून गेल्या १५ वर्षांहून अधिक काळ महाराष्ट्रात वास्तव्य करत आहे. मी इतर कोणत्याही राज्याचा अधिवास (Domicile) घेतलेला नाही किंवा त्याचा लाभ घेत नाही." जर अशी खोटी माहिती दिल्याचे उघडकीस आले तर शैक्षणिक प्रवेश किंवा नोकरी तात्काळ रद्द होऊ शकते. AbhiForm वर हे अधिकृत स्वयंघोषणापत्र १००% नियमांनुसार तत्काळ उपलब्ध आहे.